Κυριακή, 19 Αυγούστου 2012

Μια Αραβική Γιορτή, ένα Βιβλίο και μια Αρχόντισσα!

Ποια σχέση υπάρχει μεταξύ τους; Θα σας εξηγήσω! Ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Κάθε χρόνο, την περίοδο του Ραμαζανιού, όταν βγαίνουμε το απόγευμα στην πόλη για μια βόλτα και βλέπω σε όλα τα καταστήματα τροφίμων εκείνους τους τεράστιους δίσκους, γεμάτους με όλα τα καλά του Κόσμου, κάνω περίεργους συνειρμούς! Θυμάμαι τη Λωξάνδρα, εκείνη την υπέροχη και αξιαγάπητη αρχόντισσα της Πόλης που μας την περιέγραψε εκπληκτικά στο ομότιτλο βιβλίο της η Μαρία Ιορδανίδου!

(Γλυκά στριφτά με φύλλο, φιστίκι από το Χαλέπι, για μας Αιγίνης, βούτυρο και σιρόπι)

Μπορεί κι εσείς να έχετε χαρεί αυτό το βιβλίο ή να έχετε απολαύσει την ομώνυμη σειρά από την τηλεόραση με την κα Μπέτη Βαλάση. Ίσως και σ’ εσάς να είχε κάνει εντύπωση η σχέση της με τα γλυκά και πώς τα χρησιμοποιούσε! Ήταν ένας τρόπος να διώξει τη στενοχώρια και τις κακές σκέψεις της, να ηρεμήσει και να ξεκουραστεί, να ευχαριστήσει κάποιον δικό της ή να τον ανταμείψει. Το γλυκό δε σήμαινε γιορτή αλλά μια ευκαιρία για γιορτή!

Δεν ήταν τυχαίο που κι Δημητρός, ο μετέπειτα άνδρας της, γοητεύτηκε από την πρώτη τους συνάντηση  και το βράδυ την ονειρεύτηκε σαν τη γυναικεία μορφή που εικονίζεται στα Κωνσταντινάτα που « στο αριστερό της χέρι, λέει, κρατούσε το κέρας της Αμαλθείας, απ' όπου χύνονταν και πλημμύριζαν τον κόσμο καρποί ξεροί και φρέσκοι, πιατέλες ...αρμαθιές...Τι όνειρο ήταν αυτό; Μπερεκέτι, μεγάλο μπερεκέτι!»
«Μπερεκέτι, μεγάλο μπερεκέτι» φαίνονται και σ’ εμένα όλα τα υπέροχα γλυκά του Ραμαζανιού, που περιμένουν υπομονετικά μέσα στους μεγάλους δίσκους, μυρωδάτα και ροδοκόκκινα για να καταναλωθούν, να ανταμείψουν τους νηστεύοντες και να τους ευχαριστήσουν!  
Για δείτε τι εννοώ!


(Κουνάφα με κανταΐφι και φιστίκι, Κουνάφα με σιμιγδάλι και κρέμα τυριού Ιορδανίας και Μπασμπούσα, δηλαδή Αραβικό Σάμαλι).

Περιμένουν ολόφρεσκα πάνω σε πάγκους να γεμίσουν μικρότερους δίσκους, να προσφερθούν και να γλυκάνουν φίλους και συγγενείς των ντόπιων, όπως απαιτεί το έθιμο των ημερών. Όλη η ατμόσφαιρα μοσχοβολάει ροδόνερο και φρέσκο βούτυρο!


(Γλυκά με φύλλο, φιστίκι και αμύγδαλο)


Θυμάμαι πως η Λωξάνδρα έλεγε και ξανάλεγε, ρωτώντας και απαντώντας ταυτόχρονα, εκείνο το "Τις εστί πλούσιος; Ο εν ολίγω αναπαυόμενος!" Εκείνο το «εν ολίγω», τότε που διάβαζα το βιβλίο, μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση, γιατί όλα, αισθήματα και υλικά αγαθά, τα μετρούσε με το πολύ! Σήμερα, ζώντας αρκετά χρόνια στην Αραβική Ανατολή, κατανοώ απολύτως αυτή τη νοοτροπία και νομίζω ότι εννοούσε «λίγο απ’ όλα!»

(Κουνάφα, η αγαπημένη μου, με τυρί και σιρόπι!)

Το βασίλειο της Λωξάνδρας ήταν η κουζίνα, εκεί «γλεντούσε τη ζωή της» και μαγείρευε «για να τέρπει και να τέρπεται!»
Δεν γνωρίζω πόσες από τις εδώ γυναίκες σήμερα «γλεντούν» μ’ αυτόν τον τρόπο τη ζωή τους, αφού μπορούν να βρουν εύκολα ό,τι επιθυμεί η καρδιά του συζύγου τους!


(Κουνάφα τυλιχτή, με κρέμα και ξηρούς καρπούς)


(Τρίγωνα με φύλλο και αμύγδαλο)


(Ρολά γεμιστά με φιστίκι)

 Τα χέρια της Λωξάνδρας, λέει, ήταν πλασμένα για να δίνουνε. "Λάβετε φάγετε" λεν οι ανοιχτές οι χούφτες της απάνω στο τραπέζι. "καλέ φάε σε λένε, φάε. Ποσούτσικο(=λίγο) πράμα πήρες."
m Ali, που θα πει «η μάνα του Αλή», μια πουτίγκα με γάλα, ψωμί και ξηρούς καρπούς που έρχεται από την Αίγυπτο. Μου αρέσει πολύ και ποτέ δεν σερβίρομαι από αυτό «ποσούτσικο πράμα!»).

 Όταν είχε κάποια αδιαθεσία ήξεραν πώς να τη συνεφέρουν! Η ζάχαρη και τα αρώματα είχαν ιαματικές ιδιότητες! « Την επομένη ήρθε ο Θεόδωρος να τη δει: "Τι έπαθες νενέκα μου; είπε μπαίνοντας γελαστός, βαστώντας ένα μεγάλο κουτί λουκούμια και άλλο ένα κουτί ακιντέδες του Χατζή-Μπεκίρ».


(Τεράστια ποικιλία από Σοκολατάκια)

(Χαρακτηριστικά Γλυκά της Μέσης Ανατολής, φτιαγμένα από ένα είδος αρωματικού ζελέ, πολλούς ξηρούς καρπούς, καρύδα ή μαντολάτο. Το καλό είναι ότι δεν είναι πολύ γλυκά).


(Να και τα καταπληκτικά μικρά γλυκάκια, αρωματισμένα με ροδόνερο και τυλιγμένα σε αποξηραμένα πέταλα τριαντάφυλλου! Έρχονται από τη Συρία και,τα τελευταία χρόνια, τα βρίσκει πλέον κανείς πολύ σπάνια στην αγορά).

Σας έλεγα ότι η Λωξάνδρα χρησιμοποιούσε τα γλυκά σαν ανταμοιβή συνεργασίας και υπακοής. Κάπου μέσα στο βιβλίο περιγράφεται πολύ ζωντανά η αναγκαστική επίσκεψη της ατίθασης μικρής Ευτέρπης στο χαμάμ. Όταν από το ζεστό θάλαμο του λουτρού, περνούσαν στον πιο δροσερό και από κει στη μεγάλη σάλα, «η Λωξάνδρα...για να πάρει πίσω την καρδιά της Ευτέρπης, αγόραζε από την αραπίνα που καθόταν μπροστά σ' ένα πελώριο ταβλά, στη μέση της σάλας, λιχουδιές από μέλι και σουσάμι».
(Μικρά γλυκά, όχι από μέλι αλλά  από πάστα Χουρμά, τυλιγμένη με ξηρούς καρπούς και σουσάμι)
Υποθέτω ότι όλη η παρέα γλυκαινόταν, όχι μόνο η Ευτέρπη, κι έτσι καθαρές και καλοκαρδισμένες γύριζαν στο σπίτι τους!
Μεγάλη σημασία έδιναν τότε αλλά δίνουν και τώρα οι Ανατολίτες στο ζήτημα της τροφής αλλά και στα γλυκά, τα οποία τα τιμούν ιδιαίτερα! Αυτή τους η αγάπη φαίνεται και στα λόγια ενός Ανατολίτη ποιητή, με τα οποία ύμνησε τη γυναικεία ομορφιά και γλυκύτητα:
"Μουχαλεμπί και γκιούλ σερμπέτ,
ο αναστεναγμός σου
και του Χατζή Μπεκίρ λοκούμ
ο τρυφερός λαιμός σου.
κι ο κάθε λόγος σου γλυκός,
σαν ραβανί αφράτος,
και σαν Αιβάν-Σεράι λοκμάς
με μέλι μυρωδάτος!"

(Όλα τα αποσπάσματα που αναφέρονται στην ανάρτηση είναι από το βιβλίο "Λωξάνδρα" της Μαρίας Ιορδανίδου - 1η έκδοση 1963 από το βιβλιοπωλείο της "Εστίας" Ι.Δ.Κολλάρου & Σίας Α.Ε. 52η έκδοση 2004.)
Με το έργο της αυτό τιμήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό και το Οφφίκιο της Αρχόντισσας του Οικουμενικού Θρόνου).

18 σχόλια:

  1. Καλησπέρα!!Πολύ ωραία η ξενάγηση που μας έκανες!!Επίσης με έβαλες στο τρυπάκι να διαβάσω τη Λωξάντρα!! :)) Καλή συνέχεια!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλήν εσπέρα και σ' εσένα!
      Σήμερα τελείωσε το Ραμαζάνι κι όλα αυτά τα γλυκά δεν θα υπάρχουν πλέον σε σε αφθονία! Σας παρουσίασα τα πιο χαρακτηριστικά, γιατί υπάρχει και ένα πλήθος μπισκότων, τα οποία εμένα δεν μου αρέσουν.
      Χαίρομαι που άρεσαν και περισσότερο που σκέφτεσαι να διαβάσεις το βιβλίο. Θα απολαύσεις μια πολύ ζωντανή, θεατρική θα έλεγα, αφήγηση!
      Καλό σου βράδυ!

      Διαγραφή
  2. Γευστική περιήγηση.
    Γευστική και οπτική πανδαισία.
    Τυχερές εμείς που τα βλέπουμε, ακόμη πιο τυχερή εσύ που μπορείς να γευτείς κάποια από αυτά, ευτυχώς όχι όλα.Για το καλό σου ....φυσικά.
    Φιλιά από Πόρο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα, Σωσώ μου, να περνάς όμορφα στην υπέροχη Πάρο!
      Είπα με το τέλος του Ραμαζανιού να σας "γλυκάνω" και να δείτε σε τι πειρασμούς έμπαινα καθημερινά! Πάντως ομολογώ πού κάμπτομαι!!!
      ¨αλλη φορά θα σας δείξω και τα αλμυρά τους, μπισκότα και πιτάκια. Υπομονή!
      Φιλάκια πολλά!

      Διαγραφή
  3. Ταξιδιάρικος γλυκός πειρασμός η σημερινή σου ανάρτηση Ελένη σε κάθε δίσκο, που μας έδειχνες, άνοιγα τα μάτια διάπλατα και έλεγα: "απ΄αυτό θέλω...κι απ΄αυτό θέλω", λες και ήμουν εκεί επί τόπου έτοιμη να διαλέξω!
    Τυχερούλα, τέλειωσε το φεγγάρι αλλά καλοπεράσαμε νομίζω;!

    Έπρεπε να βάλεις ταμπέλα στην είσοδο του blog: "όχι για επιρρεπείς χρήστες"!
    Αααααααχ!
    Ζ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα, Ζαμπία μου!
      Τι να κάνω, είπα να σας δείξω πόσο "μαύρα" είναι τα ξένα σε μέρες γιορτής!
      Σε καταλαβαίνω απόλυτα που ήθελες να τα δοκιμάσεις όλα, έτσι αισθάνθηκα κι εγώ, όταν πρωτοήρθα εδώ, πριν αρκετά χρόνια, τέτοια εποχή. Δεν χόρταιναν τα μάτια μου να βλέπουν!
      Μετά τα δοκίμασα και ξεχώρισα μερικά που έγιναν αγαπημένα μου!

      Φιλάκια πολλά, καλό σας βράδυ!

      Διαγραφή
  4. Καλησπέρα Ελένη μου!! Διάβασα, σχεδόν χωρίς ανάσα, την ΥΠΕΡΟΧΗ ανάρτησή σου κι όχι μόνον για τα γλυκά που μας παρουσίασες υπέροχα ούτε για τις άκρως ενδιαφέρουσες ταξιδιωτικές λεπτομέρειες και φωτογραφίες αλλά και για τα αποσπάσματα από την "Λωξάντρα" που είναι ένα από τα βιβλία που λάτρεψα και λατρεύω... Φυσικά είδα και τη σειρά, φυσικά και θεωρώ την αφήγηση της Ιορδανίδου τόσο εκπληκτική που σχεδόν γεύεσαι τα εδέσματα και νιώθεις τα συναισθήματα!!!!
    Σ' ευχαριστώ πάρα πολύ γι αυτή σου την πολύπλευρη ανάρτηση γιατί μου έφτιαξες το κέφι (μετά από το ντοκυμαντέρ Catastroika). Να είσαι καλά!!!!
    Φιλιά και καλή εβδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα, Κική μου!
      Σε ευχαριστώ πολύ για τα όμορφα λογάκια, πάντα ευγενική και γλυκιά!
      Η Λωξάνδρα είναι αξεπέραστη, αρχόντισσα πραγματική.

      Να μη βλέπεις το βράδυ άσχημες εκπομπές και μάλιστα όσες σε προβληματίζουν! Τα ευχάριστα είναι αυτά που μας δημιουργούν προυποθέσεις για όμορφα όνειρα και το χρειαζόμαστε.
      Φιλιά, καλή εβδομάδα!

      Διαγραφή
  5. Πωπωπω τι υπέροχη ανάρτηση Ελένη μου και τι λαχταριστές φωτογραφίες, πραγματικά τι θα κάναμε χωρίς τις γεύσεις και τα αρώματα της Ανατολής. Θα το ήθελα τώρα ενα ταξιδάκι προς τα μέρη σου..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα, Έρη μου!
      Φοβήθηκα ότι θα σας κακοκαρδίσω επειδή σας δείχνω μόνο φωτογραφίες!
      Γι' αυτό φώναξα και τη Λωξάνδρα να με βοηθήσει!
      Με το καλό να έρθεις και θα κάνουμε ένα γευστικό περίπατο σούπερ!
      Φιλάκια, καλό σου βράδυ.

      Διαγραφή
  6. είναι απο τα αγαπημενα βιβλια μου.την τηλεοπτικη σειρα τη θυμαμαι αμυδρα γιατι την ειδα παιδί

    καλή βδομάδα σου ευχομαι

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το βιβλίο πράγματι είναι καταπληκτικό και το διαβάζει κανείς πολλές φορές και κάθε φορά το απολαμβάνει.
      Ακούω ότι πάλι ανεβαίνει σαν θεατρικό, νομίζω στη Θεσσαλονίνη.
      Πόσο καλά αποδίδεται, δεν ξέρω. Η σειρά πάντως ήταν καταπληκτική.

      Καλό σου βράδυ και καλή εβδομάδα!

      Διαγραφή
  7. Τόσα χρόνια blogger πιο κολασμένη ανάρτηση δεν έχω συναντήσει...τα θέλω όλα!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να είσαι καλά, Λίλα μου, τα λες πολύ όμορφα!
      Μακάρι να μπορούσα να σου στείλω ένα δίσκο υπερφορτωμένο!

      Διαγραφή
  8. Ένα μόνον θα γράψω... ΩΧ ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΟΥ!
    Kαι την Παναγία ως γνωστόν λάτρευε η Λωξάνδρα, αλλά την τιμούν και οι Μουσουλμάνοι :-))

    Ταψί με αεροπολάνο και γρήγοραααααααααα, καλή μου Ελένη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα, Πηνελόπη μου!
      Ούτω πως αναφώνησα κι εγώ, όταν τα είδα στο πρώτο Ραμαζάνι που έζησα εδώ! Δεν λέω, δοκίμασα αρκετά αλλά από τότε "έμεινα πιστή" σε μερικά! Άλλωστε το ομολογώ!
      Πώς να τα στείλω, που δεν έχει κατ' ευθείαν πτήση;
      Όταν θα έρθω πάλι, κάτι θα προσπαθήσω να φέρω μαζί μου!
      Φιλάκια πολλά.

      Διαγραφή
  9. Τι υπεροχη αναρτηση Ελενη, πολυ πετυχημενο το δεσιμο του κειμενου με τις φωτογραφιες...
    Ειχα την τυχη να μεγαλωσω με γιαγια πολιτισσα και πιστεω οτι αυτη ηταν που μου μετεδωσε και την αγαπη για την κουζινα. Οταν προβληθηκε η Λωξαντρα, ηταν σαν να εβλεπα ενα αντιγραφο της γιαγιας Ανδρομαχης... Νομιζω οτι αυτοι που καταγονται απο την Πολη, κουβαλανε μια ιδιαιτρη κουλτουρα για το φαγητο, τοσο ως προς την τελετουργια της παρασκευης του, οσο και προς την απολαυση του...
    Πολλα φιλια απο Θεσσαλονικη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλώς την! Τι τυχερή που έλαβες από πρώτο χέρι όλη αυτή τη θαυμάσια κουλτούρα!
      Για όλη την Ανατολή η προετοιμασία του φαγητού είναι μια ιεροτελεστία: υλικά, γεύσεις, αρώματα και χρώματα παίζουν σημαντικό ρόλο και συνδυάζονται γιατί έχουν ένα σκοπό, να απολαύσουν το αποτέλεσμα όλες μας οι αισθήσεις!
      Σήμερα αυτό το έχουμε χάσει!
      Φιλιά από την Αραβική Ανατολή!




      Διαγραφή